Tedbir Nafakası Nedir Boşanma Sürecinde Nasıl Talep Edilmelidir ?
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası sürerken eşlerden birinin veya 18 yaşından küçük ortak çocukların ekonomik olarak mağdur olmaması için hâkim tarafından verilen geçici nafaka türüdür. Bu nafaka, boşanma davası kesinleşene kadar ödenir ve tarafların mevcut yaşam standartlarının korunmasını amaçlar.
TEDBİR NAFAKASININ HUKUKİ DAYANAĞI
Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi, boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkimin davanın devamı süresince eşlerin barınma, geçim ve çocukların bakımı gibi konularda gerekli geçici önlemleri re‘sen alacağını düzenler. Bu kapsamda tedbir nafakası, hâkimin davanın kabulü veya reddi beklenmeden karar verebileceği önlemlerden biri olarak kabul edilir.
Bu nafaka türü, boşanmayı talep eden veya boşanma sürecinde ayrılan her iki eş tarafından da ticari veya kusur gözetilmeksizin talep edilebilir.
TEDBİR NAFAKASI NİÇİN VERİLİR
Tedbir nafakasının temel amacı, boşanma sürecinde eşlerin maddi açıdan yoksulluğa düşmesini ve yaşam seviyelerinde ani düşüş oluşmasını engellemektir. Özellikle boşanma aşamasında ekonomik bağımsızlığı olmayan eşler için bu nafaka, süreç boyunca hayati bir öneme sahiptir.
Tedbir nafakası talebi, hâkimin kararıyla direnç gösterilmeksizin teslim alındığı durumlarda da yardımcı bir geçici önlem olarak kabul edilir.
TEDBİR NAFAKASI NASIL TALEP EDİLİR?
Tedbir nafakası talebi, boşanma davası dilekçesine açık ve ayrıntılı şekilde yazılmalıdır. Yargısal pratikte, sadece “tedbir nafakası talebimiz vardır” demek yeterli olmayabilir; bunun yerine maddi durum, gelir kaynakları, mal varlığı ve giderler gibi bilgilerle birlikte ifade edilmesi hâkimin karar vermesinde etkilidir.
Uygulamada birçok avukat, sosyal ve ekonomik bilgileri içeren “SED raporu” (Sosyal Ekonomik Durum raporu) ile birlikte talepte bulunmayı tercih eder. Bu rapor, tarafların gelirleri, varlıkları, maddi yükümlülükleri ve yaşam koşullarını ayrıntılarıyla ortaya koyar. Raporda yer alan veriler, hâkimin tedbir nafakasını belirlerken elini güçlendiren önemli belgelerdir. Fakat uygulama böyle değildir. SED raporu dediğimiz kolluk kuvvetinin hem kadını hem erkeği arayarak; gelirinin ne kadar olduğu, adına kayıtlı taşınır veya taşınmaz mal var mı, nerede yaşadığını sormaktadır. Hali ile taraflar bunlara doğru cevap vermemektedir. Bu sebeple siz davanızı ikame ederken müvekkilinize sormanız gerekmektedir. Kocanızın malvarlığı ile ilgili bildikleriniz nelerdir. Ev, araba, dükkan var mıdır, hangi kartları kullanmaktadır, bankada parası var mıdır, ne iş yapar ve maaşı ne kadardır? Gibi soruları sorarak netleştirmeniz gerekir. Ardından dilekçenize tedbir nafakası talebimiz vardır ve davalı koca şu şirkette çalışmakta aylık kazancı 100.000 – TL’dir. Şu marka model arabası adına kayıtlı iki tane evi vardır birini kiraya vermiştir. Aylık şu kadar kira geliri vardır. Şeklinde belirtirseniz mahkeme tedbir nafakasına karar verirken tedbir nafakasını çok düşük tutmaz.
TEDBİR NAFAKASININ BELİRLENMESİNDE ETKİLİ OLAN KRİTERLER
Hâkim tedbir nafakasını belirlerken aşağıdaki hususları dikkate alır:
- Tarafların mevcut gelir ve mal varlığı
- Yaşam standartları ve giderleri
- Her iki eşin ekonomiye katkı kapasitesi
- Eşin yoksulluk riski ve ihtiyaç durumu
Aslında bu değerlendirmeleri yukarıda izah ettik. Çünkü bu değerlendirmeler sonucunda, nafaka miktarı hakkaniyetli ve geçici gereklere uygun şekilde belirlenir. Ayrıca nafakanın miktarı, geçici bir düzenleme olduğu için çok yüksek tutulmamalıdır; çünkü nihai nafaka talepleri boşanma kararı sonrası ayrıca değerlendirilir. Fakat eşin maddi durumu yüksek ise tedbir nafakası da haliyle yüksek olacaktır. Somut duruma göre hareket edilmelidir.
TEDBİR NAFAKASININ SÜRESİ VE SONUÇLARI
NE ZAMANA KADAR ÖDENİR
Tedbir nafakası, boşanma davasının açıldığı andan itibaren boşanma kararının kesinleşmesine kadar ödenir. Boşanma kararının kesinleşmesiyle tedbir nafakası sona erer. Bu süre sonunda, nafakalar aslına dönecektir. Örneğin kadın ve çocuklar için mahkeme sürecinde tedbir nafakası talep edildiyse bu tedbir nafakası kadın için yoksulluk nafakasına, çocuklar için iştirak nafakasına dönüşecektir. Ve tutar tedbir nafakasındaki gibi düşük olmayacaktır.
TEDBİR NAFAKASI ÖDENMEZSE NE OLUR
Mahkeme tarafından tedbir nafakası hükmolunmasına rağmen ödenmezse, ilamsız icra takibi başlatılabilir. Bu durumda mahkeme kararının onaylı bir örneğiyle birlikte icra müdürlüğüne başvurarak nafakayı tahsil etmek mümkündür. Ödemeyen eş için tazyik hapsi uygulanmaktadır. Böylelikle ödememe gibi bir durum söz konusu olmayacaktır.